МІКУЛІЦКАЯ СЕЛЬСКАЯ БІБЛІЯТЭКА. Першае ўпамінанне аб неабходнасці адкрыцця бібліятэкі ў вёсцы Мікулічы прыходзіцца на 1923 год. Газета “Звязда” №135 ад 12 чэрвеня пісала: “… в селе Микуличи избы-читальни нет совершенно, нет помещения, хотя имеются два новых и довольно приличных здания, занимаемых двумя попами. Неплохо один из них использовать под избу-читальню…”

Аднак сапраўды народнай чытальні жыхарам Мікуліч давялося чакаць яшчэ не адно 10-годдзе. Бібліятэчнае абслугоўванне вяскоўцаў было мінімінізавана, так як ажыццяўлялася заг. клубнай установы вёскі Мікулічы Кавалёнак Н.М., затым Ванкевіч Ганнай Васільеўнай. Фонд быў нязначны (50 кніг), у пераважнай большасці – мастацкая літаратура. Пачаткам поўнавартаснай работы трэба лічыць 1972 год, калі бібліятэка ў статусе сельскай размясцілася пад адным дахам з мясцовым клубам, мела асобны ўваход, але ўжо не лічылася прыклубнай, а поўнасцю арыентавана выключна на бібліятэчным абслугоўванні. На-нава вызначыла лёс бібліятэкі пастанова ЦК КПСС “Аб павышэнні ролі бібліятэк у камуністычным выхаванні працоўных і навукова-тэхнічным прагрэсе” 1974 года, якая паклала пачатак карэннай перабудовы арганізацыйнай структуры сеткі бібліятэк краіны на прынцыпах цэнтралізацыі бібліятэчнага абслугоўвання. Згодна плана пераводу бібліятэк на новую форму, зацверджанаму Міністэрствам культуры БССР 25 мая 1975 года Бярэзінскім райвыканкамам падпісана пастанова аб арганізацыі цэнтралізаванай бібліятэчнай сістэмы раёна, у склад якой увайшла і Мікуліцкая бібліятэка. У лістападзе 1976 года бібліятэку прыняла Барысевіч Соф'я Міхайлаўна, змяніла яе ў жніўні 1977 года Красоўская Валянціна Міхайлаўна. Кніжны фонд па выніках за год налічваў 4 925 экемпляраў рознагаліновай літаратуры, якім карысталася звыш 500 чытачоў. Кнігавыдача склала 11 460 экз.

Да 1990 года, амаль, штогод змяняліся работнікі бібліятэкі, што негатыўна сказвалася на яе рабоце. Працавалі: вупускніца Магілёўскага бібліятэчнага тэхнікума імя А.С. Пушкіна Аўтухова Валянціна Міхайлаўна (02.08.1978 – 08.09.1979гг.), Хрысціянава Лідзія Уладзіміраўна (04.09.1979 – 01.10.1980гг.), Аўсянская Ларыса Васільеўна (25.09.1980 – 03.11.1981гг.), спецыяліст з сярэдняй адукацыяй Бязмен Галіна Уладзіміраўна (06.08.1981 – 23.07.1982гг.), Чурынец Валянціна Аляксееўна (28.10.1981 – 31.07.1982гг.), Лукоўская Галіна Яўгенаўна (23.07.1982 – 09.08.1983гг.), дыпламаваны спецыяліст з сярэдняй адукацыяй Кульбацкая Таісія Ягораўна(02.08.1983 – 31.10.1986гг.), Красоўская Людзміла Міхайлаўна (09.10.1986 – 13.08.1988гг.), выпускніца Магілёўскага бібліятэчнага тэхнікума імя А.С. Пушкіна Лазерка Валянціна Уладзіміраўна (03.08.1988 – 11.03.1998гг.), Дашкевіч Тамара Віктараўна (11.08.1989 – 01.11.1990гг.). 3 кастрычніка 1990 года бібліятэкарам Мікуліцкай сельскай бібліятэкі прызначана Шалупенка Раіса Іванаўна, якая ў 1994 годзе завочна скончыла Магілёўскі бібліятэчны тэхнікум імя А.С. Пушкіна. Па выніках 1990 года ў бібліятэцы чытала 245 чалавек, якім было выдана 3 675 друкаваных выданняў. Кніжны фонд складаў 7 896 экземпляраў. Бібліятэка абслугоўвала 10 населеных пунктаў. На працягу 90-ых гадоў адбылося значнае зніжэнне колькасці мясцовага насельніцтва. На 01.01.2000 года ў зоне абслугоўвання бібліятэкі пражывала 631 чалавек. Найбольш населены пункт – вёска Мікулічы (492 жыхароў), астатнія 4 населеныя пунктаў: Жалезкава, Забор'е, Заямнае, Лучкіа – маланаселеныя, там пражываюць адзінкавыя жыхары. У 5-ці населеных пунктах – ад 12 да 32 жыхароў, Усе населеныя пункты знаходзяцца ў радыўсе 3 км, што дазваляе ахапіць усе вёскі стацыянарна, аднак пры гэтым бібліятэкар выкарыстоўвае і форму надомнага абслугоўвання з дастаўкай кніг пажылым, нямоглым, ветэранам.

Каб задаволіць запыты чытачоў у сувязі са слабым папаўненнем кніжнага фонда (у 2004 годзе – 9 кніг; 2006 -7), бібліятэкар актыўна дастаўляе кнігі з кнігасховішча Бярэзінскай цэнтральнай бібліятэкі. У 2007 годзе, а проч гарантаваных бясплатных паслуг, бібліятэка пачала аказваць платныя паслугі па выдачы кніг павышанага попыту з камерцыйнага фонду.

На працягу 2000–ых гадоў штогод бібліятэкай абслугоўвалася 250 чытачоў, якім выдавалася звыш 3,3 экземпляраў друкаваных выданняў. Па выніках 2008 года кніжны фонд налічваў 4 705 кніг і ншых матэрыялаў.

Аснаўны дзелавы партнёр бібліятэкі – мясцовая школа. У 2000 годзе з ліку вучняў пры бібліятэцы створаны краязнаўча-экалагічны клуб для падлеткаў “Папараць-кветка”. Дзейнасць клуба носіць актыўны, дзейсны характар. Актывісты клуба праводзяць у школе ўрокі экалагічнай адукацыі “Экалагічны самавучыцель для цябе і для мяне”, заняткі “Лясной школы ветлівасці” , прэзентуюць “Залатыя запаведзі юнага аматара прыроды”, “Прыродны лячэбнік”, цыклы цікавай інфармацыі “Відавочнае – неверагоднае”.

За навучальны перыяд 2003-2004гг. з 79 вучняў ў бібліятэцы чытала 72. Пастаянная ўвага надавалася Шалупенка Р.І. вучням “групы рызыкі”, якія састаялі на ўліку ў раённай інспекцыі па справах непаўналетніх і на ўнутрышкольным кантролі. На іх былі заведзены анкеты-характарыстыстыкі, з імі праводзіліся індывіальныя гутаркі, яны запрашаліся на ўсе бібліятэчныя мерапрыемствы для падлеткаў.

Асноўнымі накірункамі работы былі і застаюцца: папулярызацыя высокамастацкай літаратуры, асабліва твораў беларускіх пісьменнікаў, экалагічная адукацыя насельніцтва, работа з сям'ёй, прапаганда прынцыпаў міласэрнасці, дабрыні, гуманізму, здаровага ладу жыцця, прафілактыка правапарушэнняў. Але прыярытэтным накірункам вызначана краязнаўства.

У ходзе краязнаўча-пошукавых аперацый “Быць гісторыкам сваёй вёскі” і запісу ўспамінаў аднавяскоўцаў – сведак памятных падзей, ахвяр сталінскіх рэпрэсій, назапашаны вялікі матэрыял, які прадстаўлены ў краязнаўчым кутку бібліятэкі “Цвіці, каласуйся, мой край!”. Шырокі розгалас пошукавая і асветніцкая краязнаўчая праца Мікуліцкай бібліятэкі мела на І з'ездзе сельскіх бібліятэкараў Міншчыны ў ацэнцы дырэктара абласной бібліятэкі Н.С. Чуевай. З цягам часу матэрыял павялічваўся, і хаця бібліятэка вёскі Мікулічы не магла пахваліцца памерамі памяшкання і шыкоўным абсталяваннем, гэта не перашкодзіла рэалізацыі ў 2006 годзе задуманага: стылізаваць інтэр'ер пад этнаграфічны куток “Беларуская хатка” , які стаў наглядным дапаможнікам у пазнанні бацькаўшчыны, далучэнні сучаснікаў да яе культава-абрадавых самабытных каранёў і традыцыйнай народнай культуры роднай вёскі. Спрошчаны вобраз вясковай бібліятэкі з печчу стаў у даным выпадку казырным варыянтам у рэалізацыі задуманага. Умела стылізаваная бібліятэчная печ стала сакральнай зберагальніцай нязгаснага агню цікавасці да мінуўшчыны, дапамагла ўвасобіць традыцыйнае абсталяванне сялянскай хаты.

Цяпер наведвальнікі Мікуліцкай бібліятэкі маюць унікальную магчымасць зайсці ў хату ХІХ ст., як бы перанесціся ў мінулае і на свае вочы пабачыць старадаўнія рэчы ў звыклым для іх асяроддзі. Кожны куточак бібліятэчнай “хаткі” стылізаваны з улікам строга акрэсленых функцый: печ – бабін кут – чырвоны кут…

Самаробныя прылады і інструменты вабяць асаблівай сялянскай прыгажосцю, здзіўляюць выключнай прастатой, выразнасцю, надзейнасцю. Інтэр'ер традыцыйна ўпрыгожаны саматканымі палатнянымі вырабамі. Гэтыя творы рэдкай каларытнасці і сапраўднай беларускасці - ўзнёслая паэма розуму і таленту творцаў, гімн жанчыне-руплівіцы, летапіс жыцця і народных светапоглядаў з іх павучальнай маральна-практычнай філасофіяй. На покуці бібліятэчнай “хаткі” змешчана вясковая рэліквія 1890 года – ікона “Ражство Хрыстова”, якую ўдалося зберагчы пасля разгрому ў 30-ыя гады мясцовай Свята-Міхайлаўскай царквы. Прадстаўленыя тут жа, у чырвоным куце, краязнаўчыя матэрыялы сімвалізуюць тую духоўную скарбніцу, якая лічыцца святыняй: малітоўнікамі душы, прасвятляльнікамі розуму, што робяць чалавека дужэйшымі духоўна, вучаць самаадданай любові да роднай краіны і свайго народа, спрыяюць духоўнаму самаўдасканаленню.

“Беларуская хатка” Мікуліцкай бібліятэкі – гэта не музейная экзотыка, не элемент дэкору, а асяродак выхавання і далучэння сучаснікаў да вытокаў самабытнасці. Тут праходзяць не толькі аглядныя экскурсіі “У адведкі да хаты” , але і цыкл мерапрыемстваў “Абрады і святы беларускай хаты” на аснове ўзноўленых вясковых традыцый. Лозунг дня: кожны месяц – з візітам да “Беларускай хаткі! На правах “хатняй гаспадыні” - бібліятэкар Шалупенка Раіса Іванаўна. А яшчэ – у ролі бабулі Ганны – знаўца вясковага побыту і фальклору Пянкрат Ганна Уладзіміраўна. “Бабуліны гісторыі” маюць вялікі запыт у маладых. Яны прыходзяць, каб атрымаць сапраўдную асалоду ад таго, як бабуля, седзячы за калаўротам-самапрадкай, нетаропка вядзе аповед. З цікавасцю слухаюць падлеткі пра штодзённыя павер'і і рытуалы. Наведвальнікам “Беларускай хаткі” даводзяцца цікавыя звесткі пра сімволіку рэчаў хатняга побыту і абсталявання цыклам інфармін. Бабуліны гісторыі пра дзявочыя ўборы дапаўняюць выставы рэчаў з куфэрка : вышываных льняных сарочак, хвартушкоў, жаночых хустак (на святы, на будзень, у царкву, на пост, на Вялікдзень), жаночых памагатых – вугольных прасаў і пранікаў для бялізны. Выставу “Ільняное цуда” адзення, зробленага з ільну, аздобленага ахоўнай вышыўкай суправаджала інфарміна “Магічныя функцыі лёну”. Шмат пазнавальнага ў бабуліных аповедах пра рэчы : знаёмыя незнаёмцы – драўляная лыжка, дзяжа, ступка, куфар, пранік, сярпок. Выстава жаночых хустак “Вясёлкай ззяе суквецце хустак” стала пралогам да размовы “Жаночая хустка – люстэрка настрою і святаў, жаночая краса і абярэг”. Як старадаўнія рэліквіі ўспрымаюцца юнымі вяскоўцамі альбомы з пажоўклымі фотаздымкамі, паштоўкі, папяровыя грошы мінулых стагоддзяў, калядныя віншавальныя адкрыткі, абразы. Часты госць бібліятэчнай “хаткі” – настаўнік, член грамадскага аб'яднання таварыства беларускай мовы і літаратуры Ф. Скарыны Красоўскі Леанід Міхайлавіч. Гэта з яго ўдзелам праведзена агітакцыя “Беларусам нельга звацца, калі роднай мовы цурацца”, свята мясцовай гаворкі “Словы з бярэзінскай прапіскай”.

Спадчына – гэта запавет, пакінуты продкамі. Час дакрануцца і ажывіць, адрадзіць у былой першароднасці, каб застаўся ён у жывым бытаванні ў кожным куточку і на шырокіх прасторах нашай Бацькаўшчыны. І бібліятэчная хатка Мікуліцкай бібліятэкі цудоўна выконвае гэту функцыю.

Вопыт бібліятэкара-краяведа Шалупенка Раісы Іванаўны абагульнены ў выданні аддзела маркетынгу Бярэзінскай ЦБС “Мікуліцкая хата на дзівосы багата: з практыкі стварэння этнакультурнага асяродка бібліятэкі”, шырока прапагандаваны сярод калег пад рубрыкай “Вопыт з бібліятэчнай прапіскай”, на старонках раённага, абласнога і рэспубліканскага перыядычнага друку, рэкламныя сюжэты змяшчаў канал СТВ Нацыянальнага тэлебачання 7 сакавіка 2007 года. Мікуліцкая бібліятэка прымала ўдзел у рэспубліканскім конкурсе-2006 года “Бібліятэка – асяродак нацыянальнай культуры”.

У бібліятэчнага краязнаўства – шмат абліччаў. Бібліятэкару Мікуліцкай сельскай бібліятэкі ўдалося знайсці сваё, адметнае і стаць краязнаўчым тварам вёскі.

У 2010 годзе Мікуліцкая бібліятэка па рашэнню Бярэзінскага райвыканкама № 1698 ад 14 снежня 2010 года мадэфікавана ў бібліятэку аграгарадка, што значна палепшыла матэрыяльна-тэхнічную базу установы: зроблены капітальны рамонт памяшкання. Выставачныя формы арганізаваны ва ўдалым выкарыстанні магчымасцяў мастацкага афармлення і сродкаў камп'ютэрнай графікі.

У 2011 годзе бібліятэка прымалаўдзельнікаў абласной школы дырэктара – кіраўнікоў цэнтральных бібліятэк Міншчыны, прадстаўніцтва ўпраўлення культуры Мінаблвыканкама і абласной бібліятэкі імя А.С. Пушкіна.